De buitenlandse vrouw

Voor mijn werk als tekstschrijver interviewde ik een wat oudere man. Hij vertelde onder meer over de diversiteit aan mensen waar hij op de werkvloer mee te maken krijgt. Jong, oud, van verschillende afkomst en geaardheid. Hij maakte geen onderscheid, zo vertelde hij: “iedereen is voor mij gelijk”.

Het schoot even door mijn hoofd dat het feit dat hij dat geheel onschuldig benoemde, tegenwoordig al snel wordt gezien als discriminatie. Ik had het nog niet gedacht of hij werd op de vingers getikt door een iets jongere vrouw, die toevallig aanwezig was. Het gesprek ging inmiddels over een buitenlandse dame en dat had ze opgevangen.

Buitenlandse vrouw

De buitenlandse vrouw - brushpens

“Een donkerdere huid, moeilijk te verstaan en een hoofddoek, dus buitenlands”

“Buitenlandse vrouw, dat mag je tegenwoordig niet meer zeggen, dat is racistisch,” zei ze streng. De man tegenover me, zich duidelijk van geen kwaad bewust, deed er nog een schepje bovenop: “nou, ze heeft een donkerdere huid dan ik, ik kan haar moeilijk verstaan en ze draagt een hoofddoek, dan lijkt het me dat ze in het buitenland is geboren.”

De vrouw die hem zojuist had gecorrigeerd, wist even niet meer wat ze moest antwoorden en hield het bij een: “tsja, en toch mag je het niet meer zo noemen, dat is discriminatie”.

Discriminatie of generatiekloof?

Ik zag oprechte verwarring bij de man. De aard van het interview was niet dusdanig dat ik die discussie wilde overnemen; de ‘buitenlandse dame’ verdween uit het gesprek. Op de terugweg zette het me wel aan het denken. Zou dit een typisch geval zijn van een generatiekloof of was het echt een serieus geval van racisme? De man was duidelijk opgegroeid in een tijd dat het bijzonder was als je iemand in je omgeving had die in een ander land was geboren. Of gold dat bijzondere dan vooral voor de combinatie: ander land, andere huidskleur en andere cultuur? Zou hij een Belgische vrouw ook bestempelen met de term ‘buitenlandse dame’? En vooral: hoe zou ik haar zelf beschrijven?

Hoewel ik al sinds ik erover na kan denken een hekel heb aan racisme en discriminatie in welke vorm ook, heb ik wel eens het idee dat een aantal medemensen qua praktiseren van antidiscriminatie soms een beetje doordraaft. Of is die groep benoemen eveneens discriminatie? Welbeschouwd was mijn gesprekspartner als ‘oudere man’ omschrijven misschien ook al op het randje.

We zijn allemaal gelijk

Ik was ervan overtuigd dat de geïnterviewde in kwestie totaal geen racistische bedoelingen had, hij wilde haar slechts beschrijven. Dat hij daardoor onbewust discrimineerde, kwam duidelijk geen seconde in hem op. Toen vroeg ik me af in hoeverre wij ons daar niet allemaal schuldig aan maken?

Benoemen we niet allemaal iemand op opvallende kenmerken? Waarschijnlijk had ik zonder enige bijbedoeling exact hetzelfde gezegd, zoals ik ook Italiaanse vrouw, Chinees meisje of Indiase dame zou zeggen, als ik een duidelijke afkomst zou weten. En erger: die sproetenkop, die lange, die blonde. Misschien moeten we maar massaal stoppen met elkaar te omschrijven, om stigmatisering, racisme en discriminatie te voorkomen. Daarnaast heeft omschrijven geen enkele meerwaarde meer, want we zijn toch allemaal gelijk!

 

8 comments on “De buitenlandse vrouw”

  1. Soms kan het functioneel zijn om iemand te beschrijven aan de hand van uiterlijke kenmerken of herkomst. Zolang dat niet op een bewust kwetsende manier gebeurt, is er naar mijn idee weinig mis.
    Ik heb in het buitenland gewerkt en met name in Afrikaanse landen veel racisme gezien jegens iedereen die niet tot hetzelfde volk behoort. (In Kenia alleen wonen al 42 volken.)
    Hoewel we best rekening mogen houden met de gevoeligheden rond Zwarte Piet, komen sommige anti-Zwarte Piet activisten dan ook op mij over als Roomser dan de paus.

    1. Yukiko schreef:

      Ben het met je eens, soms ontkom je niet aan een omschrijving. Vroeg mijzelf ook af hoe erg ik het vind als ik in het buitenland omschreven zou worden als “die blanke”, of “de buitenlandse vrouw”. Eigenlijk niet. Zolang de ondertoon maar goed is. Ik heb zelfs geen moeite met plagerige bijnamen zoals “belanda”. Maar blijkbaar volstaat het niet om iets met goede bedoelingen te zeggen, het is natuurlijk ook maar een dunne grens tussen een grappig bedoeld plagerijtje en onacceptabele discriminatie.

  2. Zjoizie schreef:

    Mooie column die tot nadenken stemtm

  3. mack schreef:

    Jij blijft mijn favoriete spleetoog.

    1. Yukiko schreef:

      En jij mijn favoriete boekhoudcommando.

  4. Ilona Wielinga schreef:

    Mooi geschreven, het zette me ook echt even aan het denken. En mooie illustratie er ook weer bij!

  5. Ximaar schreef:

    Ik zie dit ook niet als echte discriminatie. Mensen zijn verschillend en dat mag benoemd worden op een goede niet negatieve manier. De man bedoelde het in mijn ogen zeker niet negatief.

    Je kunt ook het ook moelijk maken over blinden, zoals mensen met een visuele beperking. Iemand die blind is zit er echt niet mee als je blind op een goede manier gebruikt.

    Ooit zei ik in Ierland tegen een Engelse mevrouw dat ik de Ieren aardige mensen vond. Toen zei ze gepiekeerd: ‘Dus heb je een hekel aan Engelsen’. Eigelijk wel, en achteraf zeker die langtenige vrouw, maar ik bedoelde dat destijds niet te zeggen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *