Zelfrevolutie

Leestijd: 6 minuten

Soms krijg ik reacties op mijn blogs die suggereren dat ik teveel informatie deel over iets waarover niet te schrijven is. Ik ben het hier grotendeels mee eens: de belangrijkste levenslessen vind je niet in boeken of blogs. En non-dualiteit is meer een ervaring dan theorie. Toch is het handig om kennis op te doen; iets vinden wat je vanbinnen herkent, wat resoneert met wat je eigenlijk al weet.

Bij mij startte dit ooit met De Alchemist van Paolo Coelho. Het bracht me via een lange weg naar interesse in thema’s als non-dualiteit, leven en dood en aanverwante filosofische thema’s. Onderwerpen waar ik nog steeds graag over lees, luister en kijk. Zodoende kom ik vaak dezelfde mensen tegen. Niet in het echt natuurlijk (al zou dat in het geval hieronder leuk zijn), maar vooral in podcasts en interviews. Dezelfde gasten zijn aan het woord en dezelfde namen worden genoemd. Soms van complotdenkers, guru’s met bedenkelijke nevenactiviteiten en zelfbenoemde coaches, maar meestal van inspirerende mensen die echt wel iets zinnigs te melden hebben. Eén van die namen is Keanu Reeves. En als je Keanu Reeves heet, heb je direct mijn aandacht.

Keanu Reeves en ik

Vanaf het eerste moment dat ik Keanu zag, had ik een zwak voor hem. Dit was overigens niet tijdens zijn filmdebuut, maar via de videoclip Rush Rush van Paula Abdul (1991). Het was destijds waarschijnlijk vooral omdat ik hem waanzinnig knap vond, wat volledig gerechtvaardigd is als je een vijftienjarig pubermeisje bent.

Toegegeven, er waren in die tijd veel aantrekkelijkere beroemdheden om foto’s van in je schoolagenda te plakken, maar die zaten vooral mooi te wezen voor de camera. Keanu was voor mij anders; misschien was het zijn vriendelijke gezicht, bescheiden voorkomen of intelligente uitstraling. Het was vooral zijn charismatische manier van kijken waar ik destijds voor viel.

Ik was (en ben) overigens geen extreem toegewijd Keanu-fan. De The Matrix-films vind ik leuk en A Walk in the Clouds is één van mijn favoriete romantische films. Verder heb ik lang niet al zijn films gezien. Ik vind hem zelfs niet eens bovenmatig goed acteren. Toch trekt zijn hypnotiserende oogopslag na 34 jaar nog steeds mijn aandacht.

Wijze uitspraken

Het is me niet ontgaan dat Keanu niet alleen acteur en muzikant is. Hij heeft op filosofisch en spiritueel vlak bepaalde ontwikkelingen doorgemaakt. Hoewel hij zich niet als zen-meester of spiritueel leraar profileert, komt zijn naam de laatste jaren erg vaak voorbij in combinatie met een van zijn vele wijze uitspraken. Niet eens omdat ik dat opzoek; ik geef de schuld volledig aan het algoritme van de internetuithoek waarin ik mij graag begeef.

Afgaande op zijn interviews, heeft het leven – of liever gezegd: vooral de dood – hem bepaalde inzichten verschaft. Het overlijden van zijn dierbare vriend en acteur River Phoenix, zijn doodgeboren dochtertje en het overlijden van zijn partner Jennifer Syme heeft hem aan het denken gezet over de zin van het leven. En hier heeft het pas echt mijn aandacht en herkenning: vooral over hoe wij ‘geprogrammeerd’ zijn om met levenskwesties om te gaan.

Programmering

Die programmering is iets waarvan ik mij al zolang ik mij herinner, onbewust bewust ben. Ik heb altijd graag zelf nagedacht over bepaalde handelingen en niet iets willen doen omdat de rest van de kudde het doet. Het is één van de redenen waarom ik totaal niet in de marinewereld paste. Daar moest ik voortdurend onzinnige opdrachten uitvoeren, simpelweg omdat het van hoger hand zo was bepaald of ‘omdat het nou eenmaal zo moest’.

Ik zag het destijds niet als programmering en ook nu zal ik het niet gauw zo noemen, het is eerder een waterdicht systeem waar je automatisch in meegaat. Er zullen best instanties en organisaties zijn die ons doelbewust ‘programmeren’, maar de werkelijke programmering komt voor het grootste deel voort uit onze directe omgeving en persoonlijke omstandigheden.

Verwachtingen

De meesten van ons hebben opvoeding genoten, een schooltijd doorlopen en gaan om met anderen die ons bewust en vooral onbewust op een bepaalde manier laten gedragen. We leven daarbij in een bepaalde cultuur en maatschappij die ons handelingen oplegt die aan andermans verwachtingen en standaarden moeten voldoen. Jezelf daar bewust van worden helpt je terug te brengen naar je essentie. Tot bepaalde hoogte uiteraard, we ontkomen er niet helemaal aan om voorgeprogrammeerd te handelen.

Ik zou me tegen alle systemen kunnen verzetten, maar ik wil ook wel graag enig comfort in mijn leven. Om in een huis te wonen, boodschappen te kunnen doen en überhaupt mee te draaien in een maatschappij zijn regels en richtlijnen nodig. Dat neemt niet weg dat het goed is om daar aandachtig naar te kijken. Zijn standaarden en andermans verwachtingen wel zo reëel of is het in strijd met wat je werkelijk voelt? Het is een vraag die ik mijzelf regelmatig heb gesteld. Het is een belangrijke vraag. Ik stel hem ook als ik merk dat ik zelf verwachtingen heb. Ik dacht immers dat ik daar redelijk vrij van was, maar nadat ik er op ging letten, merkte ik pas dat iedere teleurstelling en tegenslag is gebouwd op een fundament van onbewuste verwachtingen.

Zelfhulpweerstand

Mezelf dergelijke vragen stellen doe ik nog maar een paar jaar. Ik volg het klassieke voorbeeld van jarenlang doorploeteren, in een burn-out belanden en dan pas bedenken dat het zo niet langer kan. Ik kreeg destijds nogal eens wat zelfhulpboeken toegeschoven van lieve vrienden met goede bedoelingen. Het waren boeken die ik ongelezen terugschoof. Iets in mij voelde weerstand bij ‘zelfhulp’. In onderstaand monoloog wordt de vinger op de zere plek gelegd: “zelfhulp suggereert dat je iets niet goed doet”. Keanu* noemt het dan ook liever zelfrevolutie. Dat klinkt al een heel stuk beter.

Zonder arrogant te willen klinken: ik geloof niet zo in fouten maken of het verkeerd doen. Althans, niet zolang de intenties zuiver zijn. In mijn geval heb ik nooit bewust slechte beslissingen genomen, op het moment zelf leek iets altijd een goed plan of de beste optie uit twee of meer slechte. Het was ook nooit echt het gevoel van een keuze hebben; iets liep gewoon zo.

Zelfrevolutie

Na de burnout heb ik misschien geen zelfhulpboeken gelezen, ik heb wel aan zelfontwikkeling gedaan en veel boeken gelezen. Zo heb ik de afgelopen dertien jaar veel geleerd over onderwerpen waar ik daarvoor nooit van had gehoord. Ik lees en luister altijd met een gezonde dosis scepsis, om de zin van de onzin te kunnen scheiden. Het woord ‘zelfrevolutie’ is een goede uitvinding, want zo voelt het wel. Als ik toen wist wat ik nu weet, was ik nooit in een burn-out terecht gekomen, maar ik draai het liever om: dankzij de burn-out weet ik wat ik nu weet. Met als belangrijkste revolutionaire ontdekking dat wij zelf ons eigen lijden veroorzaken en dus ook kunnen laten ophouden.

De aanleiding van dit blog was dit herkenbare monoloog van Keanu Reeves*, waarin hij zich uitlaat over hoe erfelijke programmering je verkeerde overtuigingen aanleert. Het klinkt misschien als een complottheorie van een nep-guru, maar begrijpen wat hij werkelijk zegt is het begin van zelfrevolutie.

*Ik vermeld er expliciet bij dat je slechts de stem van Keanu hoort. Dit is met de huidige deepfake-technieken hoogstwaarschijnlijk een AI-monoloog met bewerkingen van interviews. Ik heb echter ook interviews gezien van vóór het AI-tijdperk waarin hij in minder woorden ongeveer hetzelfde zegt. Ik ga er dus vanuit dat de waardevolle inhoud (minimaal deels) van hemzelf komt. Uiteindelijk gaat het om de boodschap; de andere monologen op dit (waarschijnlijk een fan-)account zijn ook inhoudelijk de moeite waard. Toevoeging 25-9-25: nader onderzoek heeft bevestigd dat het YouTubekanaal ‘Keanu Reeves Philosophy’ fragmenten uit echte interviews combineert met AI-gegenereerde en bewerkte content, om het tot een samenhangende monoloog te laten klinken. Het is geen officieel KeanuReeves-account en hoewel de boodschap in de kern klopt, weerspiegelt het dus niet altijd exact wat Keanu heeft gezegd.