Spoedcursus omgaan met nare situaties – deel I

Leestijd: 5 minuten

Dit blog is informatief en niet bedoeld als vervanging voor therapie, doktersbezoek of medicatie.

Mijn leven is, net zoals dat van velen, eentje van vallen en opstaan. Ik kan niet heel objectief oordelen, maar over het algemeen kan ik redelijk goed omgaan met nare situaties. Mijn omgeving hanteerde daar met name in het verleden verschillende termen voor: variërend van emotieloos tot psychisch gestoord en van weerbaar tot powervrouw; het ligt eraan aan wie je het vraagt. Zelf zie ik mezelf meer als intuïtief en – je zou het op basis van de inhoud van mijn blogs misschien niet zeggen – tegelijk vrij nuchter.

Emotieloos ben ik zeker niet, dat is een misvatting die is ontstaan doordat ik (vooral op jongere leeftijd) niet goed wist hoe ik ergens op moest reageren. Na eenmaal geteisterd te zijn door moederhormonen is er overigens nooit meer iemand geweest die bij mij heeft getwijfeld aan het wel of niet bezitten van emoties. Inmiddels krijg ik al natte ooghoeken van de aanblik van een nestje bloederige pasgeboren puppy’s.

Ook denk ik over mezelf niet in termen als powervrouw. Ik weet immers heel goed wat het is om in te storten en geen enkele invloed meer te hebben op mijn eigen fysieke of mentale uithoudingsvermogen. En wie weet wat de nog te verwachten menopauze aan hormonale tranenvloed voor mij in petto heeft; de tijd zal het leren.

DNA-kronkel

Na een lange rustige periode werd ons gezin onlangs weer geraakt door onheil. Zonder in verdere details te treden, komt het er op neer dat een van mijn kinderen plotseling door een zeer ernstige medische aandoening is getroffen. Hoewel de situatie op dit moment niet direct levensbedreigend is, heeft het wel enorme impact. Toch is de patiënt zelf nuchter, vol vertrouwen, moedig, optimistisch en veerkrachtig.

Ik herken die manier van reageren van mijn kind: de situatie nemen zoals het is, intuïtief weten dat het wel goed komt en niet blijven hangen in “wat als…”. Het wijkt af van de reacties van vele anderen: rustiger, in overgave. Dat heb ik nooit bewust opgenomen in mijn opvoeding, want op het bijbrengen van wat fatsoen en een paar basisregels na, ben ik sowieso niet zo’n pedagogisch talent. Het zal dus eerder een bijzondere kronkel in onze DNA-streng zijn.

Wat maakt het verschil?

Genetisch bepaald of niet, het heeft me wel aan het denken gezet. Wat maakt het verschil in omgaan met nare situaties? Ik kan hierbij alleen maar vanuit mijzelf redeneren. Mijn relatief recente inzichten rondom non-dualiteit en aanverwante onderwerpen spelen zeker een rol. Ik heb hier eerder over geschreven in ‘Einde aan lijden‘.

Toch heb ik altijd al ongeveer hetzelfde gereageerd op tegenspoed: geen verzet tegen iets wat niet terug te draaien is, de laatste jaren aangevuld en verfijnd met iets niet groter maken en geen toekomstvoorspellingen doen. Dat laatste heeft ervoor gezorgd dat piekeren en malen ook echt verleden tijd zijn. Mijn ADD-brein voert soms nog steeds een Niagarawaterval aan gedachten aan, maar ik ben gestopt met het bouwen van dammen om ze vast te houden, waardoor de gedachtestroom vanzelf stilvalt.

De blogtitel ‘Een spoedcursus omgaan met nare situaties’ is uiteraard niet geheel serieus bedoeld. Iedereen zit immers anders in elkaar en iedere situatie is uniek. Er is bovendien geen stappenplan mogelijk om een karakter of andere invloedrijke factoren te omzeilen. Toch zie ik duidelijk bepaalde patronen en terugkerende elementen. Ik heb ze vastgelegd in overzichtelijke tips. Nuttig ze vooral met een korreltje zout, want het is niet belerend bedoeld, ik heb er niet voor gestudeerd en ben niet meer dan een ervaringsdeskundige.

Tip 1: er is altijd een andere kant

Als jonge Yukiko was ik al bedreven in het vergeven van anderen om wat ze (mij aan-) deden, omdat iets in mij ook altijd een andere kant van een verhaal ziet. Ik wist toen al zeker dat niet alle mensen die slechte dingen doen, ook daadwerkelijk slecht zijn. En zelfs degene die door en door slecht zijn, hebben hun eigen verhaal. Een actie heeft altijd een lange aanloop en is een gevolg van vele oorzaken, waarvan wij slechts een klein onderdeel zijn. Met het ouder worden ben ik steeds milder geworden.

Inmiddels ben ik zelfs van mening dat er nooit een schuldige is. Ik begrijp dat dit voor velen een paar stappen te ver gaat. Maar je empathisch vermogen een renovatiebeurt geven, heeft nog nooit iemand kwaad gedaan.

Tip 2: een voorval niet groter maken dan het is

In situaties waarbij mij niet iets door iemand wordt aangedaan, maar er simpelweg sprake is van een noodlottige gebeurtenis, heb ik al genoeg aan het voorval zelf. Er hoeft geen groter verhaal omheen te ontstaan.

Een voorbeeld van een dergelijke ervaring is het overlijden van mijn zoontje aan Pottersequentie (in 2008). Niemand heeft daar iets aan kunnen doen. Het was ‘gewoon pech’. Ik kreeg vaak te horen dat het ‘oneerlijk’ was dat mij dit was overkomen. Een reactie die ik nooit heb begrepen, want het impliceert dat het voor sommige anderen wel eerlijk is. Dat slaat natuurlijk nergens op. Ik denk dat deze reactie zijn oorsprong kent in religieuze overtuigingen, uit een tijd waarbij men nog dacht dat een mislukte oogst het gevolg was van niet vaak genoeg naar de kerk gaan. Op zich geloof ik wel in karma, maar voor mij is karma een logisch gevolg van eigen acties en geen straf van een oordelende godheid. Bovengenoemd voorbeeld heeft niets met karma te maken.

Dus gedachten als “het is oneerlijk dat…”, “had ik maar…” en “wat als…” hebben geen zin als je wilt leren omgaan met nare situaties. Iets is zoals het is en in het verleden gebeurt niks meer. Het groter of dramatischer maken, schuldigen aanwijzen of je afvragen wat je anders had kunnen doen, is zinloos. Dat is dan ook meteen mijn tweede tip: bekijk een situatie goed, maak het niet groter en behandel het voor wat het is: een voorval dat soms actie en altijd acceptatie vereist.

In ‘Spoedcursus omgaan met nare situaties – deel II’ geef ik de laatste twee tips en schets ik aan de hand van een aantal fictieve voorbeelden wat het verschil kan zijn.